Wacht niet op een aanpassing in de wet, maar gebruik Creative Commons.

Prof Lawrence Lessig van de Harvard Law School sprak tijdens de Educause conferentie over het onderwerp Copyright. Het congres heeft zijn verhaal vastgelegd en gepubliceerd. Ik kwam vorig jaar voor het eerst in contact met zijn werk toen ik op zoek was naar een keynote voor EduExchange 2008. Helaas was hij toen niet beschikbaar en hebben we een goede vervanger gevonden in Ahrash N. Bissell (Director Creative Commons Learn). Lawrence Lessig heeft verscheidende boeken geschreven en houdt ook een blog bij. Hij staat bekend om zijn vooruitstrevende visie op het auteursrecht en de verstikking die de huidige wet heeft op online innovaties.

In zijn educause presentatie overtuigt Lawrence zijn toehoorders op een fantastische manier van de nut en noodzaak van Creatice Commons licenties. Zijn conclusie is dat het web vol staat met content gepubliceerd door allerlei verschillende ontwikkelaars die allemaal hun eigen businesscase hanteren. Deze verschillende vormen worden op dit moment niet ondersteund door de auteurswet uit 1912. Deze wet beschrijft maar één type licentie. Hierdoor wordt het delen van content moeilijk tot onmogelijk gemaakt. Dit heeft weer tot gevolg dat we inmiddels een gigantische hoeveelheid content hebben waarvan niet duidelijk is op welke manier we deze kunnen delen, hergebruiken en arrangeren. Inmiddels zijn er voldoende voorbeelden die laten zien dat we actie moeten ondernemen. Veel programmamakers, muzikanten en auteurs zijn soms langer bezig te achterhalen wat de auteursrechten zijn, dan dat ze daadwerkelijk aan het product werken.

Wat is nu de oplossing? Moeten we wachten totdat de auteurswet is aangepast? Het antwoord ligt voor de hand. We kunnen niet meer wachten en de oplossing ligt al op de plank: Creative Commons! De licenties zijn in het Nederlands beschikbaar.Kies een licentie en gebruik hem.

Het advies van Lawrence Lessig? Begin bij jezelf!

Gisteren heb ik zelf ook een korte presentatie gegeven over de auteurswet en Creative Commons. De slides staan op Slide Share. Kennisnet geeft ook meer informatie over het thema auteursrecht op de website digitaalleermateriaal.kennisnet.nl

Fascinerend: Michael Porter, schoolmanagement en leerlijnen op de OWD2009

Dankzij de Onderwijsdagen 2009, vorige week in het Beatrix Theater in Utrecht, heb ik nu eindelijk een Poken-account. Maar veel belangrijker: ik heb fascinerende presentaties gezien die ik graag hier wil noemen.

De eerste is van Hans Reiber, voorzitter IP-vo. Het beeld dat hij neer zet is dat van schoolmanagement die verantwoordelijkheid neemt en zich opstelt als klant. Met een visie over de eigen verrichtingen, en ook een visie richting zijn leveranciers. En dat is wat we nodig hebben in de Educatieve Contentketen: een klant die zich als klant gedraagt. Het was altijd een aanbiederswereld, uitgevers produceerden en scholen namen af. In de nieuwe (digitale) wereld kan iedereen produceren, in alle denkbare varianten, schaalgrootte, kwaliteit. Wat andere bedrijfstakken al eerder hebben meegemaakt gebeurt nu ook in het onderwijs: het model kantelt, de klant gaat bepalen, en een ieder die iets aan deze klant wil leveren zal goed naar hem moeten luisteren. Een nieuw spel met andere spelregels, Michael Porter's Value Chain voltrekt zich voor onze ogen. In Europees verband is dit een (r)evolutie waar Nederland in mijn ogen vooroploopt getuige de vele discussie in oa. het EDRENE kennisnetwerk.

In het 2^de deel van deze duo-presentatie vertelde Willem-Jan van Elk over leerlijnen. Zeer fascinerend wat hier aan het gebeuren is. Als productmanager Edurep zie ik de hoeveelheid digitaal leermateriaal groeien en groeien. Via ‘zoeken en vinden’ alleen redden we het niet meer, de ‘consumerende docent’ heeft samenhang nodig. Deze samenhang kan hij vinden in een nieuw soort flexibele leerlijn waarin de ‘oude’ methodes gemixed zijn met nieuw digitaal leermateriaal. Commercieel materiaal én gratis/open materiaal; didactische vormen naar keuze; gebaseerd op het curriculum, de leerdoelen die de leerling geacht wordt te doorlopen. Zie ook de presentatie van SLO met Kennisnet over Leermiddelen en leerlijnen (Wim de Boer, Jan van Driel , Leo Bakker).

En in de pilot Wiskunde van IP-vo is een voorbeeld van zo’n nieuwe leerlijn uitgewerkt: de docent kan hier zo mee aan de slag. Ik zie al voor me: de verkiezing ‘leerlijn van het jaar 2011’: de leerlijn die de optimale mix geeft van ‘rendement (opbrengsten vs. 'totale leerlijnkosten') en docenten- & leerlingvreugde’. Dat is pas keuze voor de klant!!

Uw collega wil uw mening over dit leerobject!

Wat is er mooier dan gezamenlijk iets moois en vernieuwends te creëren, in de weet dat dit in de toekomst nog heel veel plezier zal geven. ‘Gelukkig ligt het meeste werk nog voor ons’, zou Ingvar Kamprad van IKEA zeggen. Dit was zeker van toepassing bij de afsluitende bijeenkomst van het Surfnet-Kennisnetproject ‘Sociale Metadata Brooker’ voor Edurep. Projectleidster Manon van Kennisnet had alle projectleden en betrokkenen bij elkaar gehaald om de resultaten te delen en de verwachtingen voor de toekomst uit te spreken.

Edurep, de centrale zoekmachine naar (digitaal) leermateriaal voor PO, VO en MBO, is uitgebreid met sociale metadata. Dat betekent dat Edurep naast de formele CZP-metadata ook makelt in ‘sociale metadata’, volgens de hreview-standaard. En alle gebruikersportals kunnen deze meningen met elkaar delen. 4 pilotpartijen Teletop, Contentcorner, SLO Leermiddelenplein en Freudenthal’s Rekenweb hebben hun zoekfaciliteit uitgebreid, zodat docenten en andere experts hun reviews, ratings en tags over Edurep-leermateriaal kunnen toevoegen en delen.

Uniek in Nederland, namelijk dat diverse (soms concurrerende) portals met elkaar dit soort informatie delen – Alsof bol.com en amazon.com met mekaar gaan samenwerken. Uniek in Europa, waar het begrip ‘centrale zoekmachine voor leermateriaal’ nog nauwelijks vorm heeft gekregen (BECTA publiceerde, wellicht geïnspireerd door de ECK, the BECTA-‘ecosystem’), laat staan het delen van sociale metadata tussen diverse gebruiksportals.

Natuurlijk staat het nog in de kinderschoenen; de aantallen zijn nog beperkt, over functionaliteit zoals ‘een review op een review’of ‘verfijnen van de reviews’ wordt nog nagedacht. Maar het begin is er, de basis staat! En inmiddels haken meer docentenportals aan zoals Teleblik, VO-content.nl en Wikiwijs. Docenten en reviewers kunnen aan slag!!

Ps. Vincent van Rekenweb: bedankt voor de foto!

Wordt arrangeren de norm in 2010?

Volgens Wikipedia is een arrangement "een bewerking van een bestaand stuk muziek of compositie voor een andere bezetting, een bepaalde stijl of een bepaalde gelegenheid". Deze beschrijving is één op één te vertalen naar de definitie van een arrangement in het onderwijs. Hier spreken we namelijk ook van een arrangement leermaterialen specifiek samengesteld voor een leerling of groep. Het arrangeren van leermateriaal heeft een flinke ontwikkeling doorgemaakt sinds het gebruik van digitaal leermateriaal. Het is docenten die beschikken over de juiste competenties veel makkelijker geworden om diverse materialen (digitale objecten) samen te voegen en aan te bieden als les, project of methode. Sinds het programma 'educatieve contentketen' zijn er verschillende tools op de markt gekomen waarmee docenten arrangementen kunnen samenstellen. Tot nu toe was het arrangeren van leermateriaal altijd weggelegd voor een kleine groep docenten die getraind en begeleid worden in het gebruik van deze tools. Buiten de gewenste ICT-vaardigheden moet de docent ook beschikken over een duidelijke visie op de leerlijn. De grote groep is nu eenmaal gewend de methode (het boek) te volgen.

De grote uitgeverijen die deze succesvolle methodes verkochten zijn duidelijk een nieuw weg ingeslagen. Malmberg, Noorhoff en Thieme Meulenhoff hebben grote stappen gezet in het aanbieden van arrangeerbaar digitaal leermateriaal. Zo lezen we in het nieuwsbericht van Malmberg (12 okt 2009) dat er een unieke digitale proeftuin voor het VO onderwijs is gestart waarin de nieuwste digitale leermaterialen beschikbaar worden gesteld. Speerpunten van dit concept zijn het zelf kunnen arrangeren van lesprogramma's, het automatisch differentiëren voor individuele leerlingen, een digitaal toetssysteem en het volgen van leerlingen in de behaalde resultaten. Ja, inderdaad deze speerpunten gelden alleen voor de afspeelomgeving die Malmberg levert bij het aankopen van het leermateriaal. Uit eerdere gesprekken met Malmberg weet ik dat de content ook beschikbaar is voor een aantal ELO's, maar ook Malmberg heeft duidelijk gekozen voor het aanbieden van functionaliteit en vindt deze niet terug bij de ELO leveranciers. De educatieve contentketen voorziet helaas nog niet voldoende in het uitwisselen van resultaten en ook voor het arrangeren van toetsvragen is nog geen duidelijke afspraak. Kennisnet en Surf hebben deze beide punten hoog op de agenda staan.

Conclusie is dat ook de gebruikers van methodes op korte termijn de mogelijkheid krijgen hun leermateriaal te arrangeren. De ontwikkeling van educatieve uitgeverijen en die van het Wikiwijs platform zorgen voor veel verandering in het aanbod van digitaal leermateriaal. Het schooljaar 2010/2011 wordt dus een interessant jaar.

Op korte termijn zal NOiV de resultaten van het laatste plugfest van 6 oktober publiceren. Ook hier waren Malmberg en Noordhoff van de partij. Kennisnet heeft het materiaal gevalideerd (getest) op de EduStandaard afspraken. Natuurlijk zullen we hier op de EduShare blog aandacht aan besteden.

EduShare in een nieuwe jas.

In maart ben ik (H-P Köhler) begonnen met de blog EduShare. Mijn doel was om elke week informatie te geven over alle ontwikkelingen binnen het ontwikkelen, delen en gebruiken van digitaal leermateriaal. Onderwerpen die tot nu toe aan bod kwamen zijn; standaardisatie, innovatie, auteursrecht, digitaal toetsen en het uitwisselen van leerling resultaten.

In het voorjaar ben ik langdurig op vakantie geweest en eigenlijk heb ik sindsdien de draad niet meer opgepakt. Toch blijf ik een blog een ideaal instrument vinden om met enige regelmaat je ideeën en gedachtes vast te leggen. Dus vandaar dat ik toch weer een herstart maak. Nieuw is alleen dat collega Henk Nijstad (productmanager EduRep) zal aansluiten als mede auteur van deze blog.

Samen blijven we ons richten op alle ontwikkelingen binnen de educatieve contentketen. Ontwikkelingen binnen Kennisnet, maar ook daarbuiten. In onze artikelen zullen we onze ideeën met u willen delen. Reacties zijn daarom meer dan welkom.

Veel leesplezier…

H-P Köhler en Henk Nijstad.

Infobladen leermiddelenbeleid aangevuld

Dit weekend ontving ik een e-mail van Theo Eijspaart (eindredacteur) met het nieuws dat nu ook de overige infobladen online gepubliceerd zijn. De set is aangevuld tot vijftien stuks.

6 Kwaliteitschecklist zelf ontwikkeld materiaal
11 Tijdbegroting zelf ontwikkelen en arrangeren
12 Werken met de Elo
13 Hoe leert het brein
14 Leermiddelenbeleid in 5 fasen
15 Model leermiddelenbeleidsplan

Alle infobladen zijn beschikbaar op de website leermiddelenvo

11 mei zullen alle infobladen uitgedeeld worden tijdens de tweede bijeenkomst 'Integraal leermiddelenbeleid', in Zwolle.

infobladen over leermiddelenbeleid

Het programma leermiddelenbeleid, een project van de VO-Raad publiceert infobladen over het arrangeren van leermiddelen en het leermiddelenbeleid. Ik heb in het beginstadium van de ontwikkeling van deze set infobladen nog meegewerkt, dus ik was nieuwsgierig en uiteindelijk verrast door het eindresultaat.

Over het algemeen denk ik dat er veel docenten zijn voor wie deze infobladen nuttig kunnen zijn. Er zitten veel handige tips en trucs in en de vormgeving is erg aansprekend. Opvallend is alleen dat de infobladen zich in eerste instantie richten op folio materiaal en niet op het arrangeren van digitaal materiaal. Mijn tweede advies zou zijn om een infoblad over het beschikbaar stellen van gearrangeerd materiaal toe te voegen. Wanneer docenten zelf gaan ontwikkelen/arrangeren en ze houden rekening met auteursrecht, dan is de volgende logische stap dat ze leren hoe ze het materiaal kunnen delen met hun collega's.

Wat bieden de infobladen?

De infobladen bestaan uit een set van negen. De nummering loopt overigens tot tien, dus het lijkt alsof infoblad zes nog op zich laat wachten. Infobladen één en twee gaan over de competenties van de docent. Prima infobladen waarin een docent of school zichzelf kan toetsen in het ontwikkelen en gebruiken van arrangementen.

Nummer drie beschrijft wat een arrangement is en wat niet. Ik mis hier een duidelijke beschrijving van het verschil tussen ontwikkelen en arrangeren van leermateriaal.

Nummer vier beschrijft waarom docenten zelf leermateriaal ontwikkelen. De vijf categorieën die ze hier beschrijven zijn compleet en erg herkenbaar. Er is ook een niveau indeling gemaakt van klein naar groot en van eenvoudig naar complex. Deze indeling lijkt erg veel op de aggregatieniveau omschrijving, maar er is een niveau toegevoegd. Persoonlijk vind ik het jammer dat de indeling van EduStandaard niet is overgenomen, aangezien deze indeling ook gebruikt wordt voor het metadateren van leerarrangementen.

Infoblad vijf beschrijft het ontwikkelproces in 12 fasen. Een nuttig stappenplan waarin veel tips gegeven worden.

Infoblad zeven (zes ontbreekt) gaat over het auteursrecht. Een duidelijke omschrijving van wat wel en niet mag. Ik mis alleen informatie over de creative commons licenties.

Infoblad acht geeft tips en uitleg over de vorm van het leermateriaal. Belangrijkste les is dat er vier soorten informatie gebruikt worden bij het arrangeren, namelijk; navigatie, theorie, opdrachten en bronnen.

Infobladen negen en tien informeren de schoolleiding over de kosten en baten van het arrangeren van leermateriaal. Duidelijke modellen die laten zien dat er een balans gevonden moeten worden tussen en kopen en arrangeren/ontwikkelen van leermateriaal.

De infobladen zijn onder cc-by-nc-nd licentie gepubliceerd. Kortom we mogen de teksten en plaatjes kopiëren en verspreiden mits we de naam vermelden, er geen geld aan verdienen en er geen afgeleide werken van maken.